ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

 

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ  04-05

 

ΜΑΘΗΜΑ  #  2        ΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

 

ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  (φυτό)

 

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ

o        Mε φυτικούς βιοτικούς παράγοντες

o          φυτά του ίδιου είδους

o          ζιζάνια και ασθένειες 

o          συμβιωτικοί μικροοργανισμοί

 

o        Mε ζωικούς βιοτικούς παράγοντες

o          έντομα και ακάρεα

o          άλλοι ζωικοί οργανισμοί

o          άνθρωπος

 

ΜΟΡΦΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ

o        Θετική αλληλεπίδραση      (φυμάτια Rhizobium, μυκόρριζα)

o        Αρνητική αλληλεπίδραση  (ανταγωνισμός)

o        Παρασιτισμός                     (παρασιτικό ζιζάνιο)

 

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Όταν η πυκνότητα των φυτών υπερβεί ένα σημείο πέραν του οποίου ένας ή περισσότεροι παράγοντες γίνουν ελλειμματικοί

Υπέργειο τμήμα :  χώρος,  φως

Υπόγειο τμήμα :    νερό, ανόργανα θρεπτικά στοιχεία

 

ΕΝΤΑΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Ως μέτρο θεωρείται η μείωση της ανάπτυξης του φυτού συγκριτικά με την ανάπτυξή του χωρίς ανταγωνισμό 

 

ΙΣΟΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ      (καλλιεργούμενα φυτά)
            ομοιόμορφος και έντονος

 

ΑΛΛΟΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ  (καλλιεργούμενα φυτά-ζιζάνια)

            ανομοιόμορφος και η έντασή του εξαρτάται από διάφορους παράγοντες   

 

ΑΜΙΓΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Η πυκνότητα και η διάταξη των καλλιεργούμενων φυτών πρέπει να είναι τέτοια ώστε, ανάλογα με τις εδαφοκλιματικές συνθήκες,

να μεγιστοποιείται η ποσοτική και ποιοτική απόδοση ανά μονάδα επιφάνειας.

 

ΣΥΓΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Επιδιώκεται η μεγαλύτερη απόδοση του μίγματος ( αγρωστωδών και ψυχανθών ) σε σχέση με το μέσο όρο των δύο συγκαλλιεργούμενων φυτών υπό αμιγή καλλιέργεια 

 

ΖΙΖΑΝΙΑ

Αλλοανταγωνισμός / Αγρανάπαυση 

 

ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΦΥΤΕΙΑΣ

Ο άριστος πληθυσμός φυτών ανάλογα το είδος του φυτού, την ποικιλία του φυτού, τους εδαφοκλιματικούς παράγοντες,

τις καλλιεργητικές φροντίδες και τεχνικές.

 

ΔΙΑΤΑΞΗ ΦΥΤΕΙΑΣ  (σχέδιο διάταξης)

Για ένα ορισμένο πληθυσμό φυτών υπάρχουν διάφορες διατάξεις που καθορίζονται από τις αποστάσεις μεταξύ των γραμμών σποράς,

τις αποστάσεις των φυτών επί της γραμμής σποράς, τον αριθμό των φυτών ανά θέση.

Η διάταξη επηρεάζεται από τη μορφή της εκμηχανισμένης καλλιέργειας.

 

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΤΩΝ (σχήμα)

o       Εύρωστα φυτά

o       Με δυναμική ανάπτυξη

o       Συγχρονισμός των σταδίων ανάπτυξης 

o       Πρωιμότητα παραγωγής

o       Ομοιόμορφη ωρίμανση

 

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

o       Μέγεθος καρπών ή φυτικών οργάνων

o       Ποιοτική σύσταση των προϊόντων

o       Χρώμα των καρπών 

 

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

Η επίδραση της πυκνότητας της φυτείας στην απόδοση δεν είναι αναλογική.

                        Οι αραιοί πληθυσμοί δίνουν φυτά με μεγαλύτερη ανάπτυξη και μεγαλύτερη απόδοση ανά φυτό,

                        ενώ οι πυκνοί πληθυσμοί εμφανίζουν έντονο ανταγωνισμό και γενικά μειωμένη απόδοση.               

 

 

ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΦΥΤΩΝ

Συχνά μια σχέση δεν ισχύει για όλες τις εδαφοκλιματικές συνθήκες.

 

ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ  (πατάτα)

Η αύξηση της πυκνότητας της φυτείας συντελεί στην αύξηση της απόδοσης μέχρι ενός μέγιστου πληθυσμού πέραν του οποίου η απόδοση παραμένει σταθερή.

Μπορεί σε παρά πολύ μεγάλες πυκνότητες να έχουμε και μείωση της απόδοσης.

Περιγράφει τη σχέση πληθυσμού και συνόλου παραγωγής ξηράς ουσίας, σε καλλιέργειες με παραγωγή βλαστικών οργάνων

π.χ. πατάτα, τεύτλο, χορτοδοτικά κτηνοτροφικά φυτά.

                                                         

ΠΑΡΑΒΟΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ  (καλαμπόκι καρποδοτικό)

Η αύξηση της πυκνότητας της φυτείας συντελεί στην αύξηση της απόδοσης μέχρι ενός μέγιστου πληθυσμού, πέραν του οποίου η απόδοση μειώνεται.

Περιγράφει τη σχέση πληθυσμού και παραγωγής καρπών, σε όλες τις καλλιέργειες

π.χ. καλαμπόκι, κριθάρι, βαμβάκι, κ.α.

                                     

                     

ΣΧΕΣΗ ΤΡΟΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

 

ΦΥΤΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  (ηλίανθος)

Είναι τα φυτά που έχουν περιορισμένο αριθμό παραγωγικών μονάδων      

                        π.χ. ταξιανθίες, όπως : ο ηλίανθος (λίγες κεφαλές), το καλαμπόκι (λίγους σπάδικες).

Τα περιθώρια που μπορεί να κυμανθεί ο πληθυσμός των φυτών για να έχουμε οικονομικό αποτέλεσμα είναι μικρά.

Αν μειωθεί ο πληθυσμός των φυτών, η μεγέθυνση των παραγωγικών μονάδων αναπληρώνει ελάχιστα τις απώλειες.

Αν αυξηθεί ο πληθυσμός των φυτών, οι παραγωγικές μονάδες μικραίνουν και χάνουν την εμπορική τους αξία.

 

ΦΥΤΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  (βαμβάκι)

Είναι τα φυτά που έχουν παρά πολλές παραγωγικές μονάδες.     

όπως : το βαμβάκι (πολλά καρύδια), η πατάτα (πολλοί κόνδυλοι), το σιτάρι (πολλά αδέλφια).

Τα περιθώρια που μπορεί να κυμανθεί ο πληθυσμός των φυτών για να έχουμε οικονομικό αποτέλεσμα είναι μεγάλα.

Αν μειωθεί ο πληθυσμός των φυτών, η μεγέθυνση των παραγωγικών μονάδων αναπληρώνει τις απώλειες, σε μεγάλο ποσοστό.

Αν αυξηθεί ο πληθυσμός των φυτών, οι παραγωγικές μονάδες δεν χάνουν εύκολα την εμπορική τους αξία.

 

 

ΙΔΕΑΤΟ ΦΥΤΟ Φ.Μ.Κ.

Μικρόσωμα                                  (μεγάλη πυκνότητα φυτείας)

Συμπαγή                                       (διείσδυση του φωτός στη φυτεία)

Φυλλική επιφάνεια                        (κανονική όχι υπερβολική)

Φυτά καθορισμένης ανάπτυξης   (συγχρονισμός σταδίων ανάπτυξης και συγκομιδής)

 

 

ΑΣΘΕΝΕΙΑ

Είναι οποιαδήποτε ανώμαλη κατάσταση στην ανάπτυξη και αύξηση των φυτών.

Είναι κάθε ανωμαλία που συνεπάγεται ποσοτική ή ποιοτική μείωση της παραγωγής.

 

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ & ΕΧΘΡΟΙ

Ασθένειες είναι εκείνες που προκαλούνται από φυσιολογικά αίτια και από φυτικούς οργανισμούς.

            Εχθροί είναι όλοι οι ζωικοί οργανισμοί που προσβάλουν τα καλλιεργούμενα φυτά

 

ΑΙΤΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

Παράσιτα φυτικά και ζωικά

Κλιματικοί παράγοντες

Εδαφικοί παράγοντες

Ατμοσφαιρικοί παράγοντες

Γεωργικά φάρμακα 

 

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

Σπόρο και φυτικά όργανα

Αέρα και βροχή

Έντομα

Ζιζάνια

Εργαλεία καλλιέργειας

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

Χρώμα φυτικών οργάνων

Μορφολογία φυτικών οργάνων

Μάρανση, Νέκρωση, Σήψη

Πτώση φύλλων και καρπών

Εκκρίσεις του φυτού

Νέκρωση φυτών

 

ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

Προληπτικά μέτρα

Αμειψισπορά

Χημική καταπολέμηση

Βιολογική καταπολέμηση

Ανθεκτικές ποικιλίες

 

ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

o        Εποχή σποράς

o        Πυκνότητα φυτείας

o        Κατεργασία εδάφους

o        Καταστροφή φυτικών υπολειμμάτων

o        Καταστροφή ζιζανίων 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

§  ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ – ΣΕΝΔΟΥΚΑ  ΣΤΕΛΛΑ.  1999. Γενική Γεωργία (Πανεπιστημιακές Σημειώσεις). Βόλος.    σελ. :   98 -106

§  ΣΦΗΚΑΣ Γ. Α. 1976. Γενική Γεωργία. ΑΠΘ. Θεσσαλονίκη

§  http://msa.ars.usda.gov/al/auburn/nsdl/csr/docs/fs/ProjDesc26.pdf

§  http://www.scs.leeds.ac.uk/pfaf/whyperen.html

 

Από τις παραδόσεις του μαθήματος της ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

του τμήματος της Φυτικής Παραγωγής,

στη Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας του ΤΕΙ Κρήτης.

Χρηστάκος Κων/νος

Ηράκλειο  22/10/2004